الفيض الكاشاني
23
كليات فيض كاشانى ( كليات ملا محمد محسن فيض كاشانى ) ( ديوان فيض كاشانى )
گزارد بلكه از آغاز صبى تا پايان عمر با حد اقل معاش داشت و اوقات خويش را در افاده و استفاده گذرانيد و از عمر طبيعى نيز « 85 سال » برخوردار و تا پايان عمر علاوه بر اينكه پنجاه نفر از معاريف علما را پرورش داد نزديك به 200 مجلد كتاب و رساله در علوم دينى و علوم پايه به عالم اسلام تقديم نمود كه تمامى آن با استناد به فهرست وى و فرزندش علم الهدى در مجلد اول كليات مندرج است . منش و عقايد و آراء فيض اگرچه در مجلد اول در اين مورد پژوهشى بسنده شده و با اينكه آراء و عقايد دينى و كلامى او را مىتوان از خلال اشعار وى دريافت ليكن چون ممكن است خواننده اين مجلّد به مجلّد اول دسترسى پيدا نكند و تكرار مقدمات پيشين هم جائز نيست بر آن شدم رسالهء انصافيه او را كه بكلّى در دسترس نيست و بهگونه حروفچينى جديد بطبع نرسيده بعنوان مقدمهء اين مجلد قرار داده تا هم خوانندگان از اثر پارسى تازى ديگر فيض بهره گيرند و هم شرح احوال و منش و عقايد فيض را آنسان كه بوده از قلم خود آن عالم بزرگ دريابند ، ضمنا ناگزير به توضيح است كه فيض اين رساله را در پاسخ اعتراضات علماى روزگار خويش بهويژه ملا محمد طاهر شيرازى شيخ الاسلام قم كه ظاهرا او را تكفير و متهم به صوفيگرى و مخالف فقهاء و اهل تقليد كرده بود نوشته اگرچه از كسى نامى نبرده است ولى ملا محمد طاهر چون شديدا منكر صوفيه بوده و فيض را نيز صوفى مىدانسته قهرا يكى از منكران فيض بوده زيرا از تأليفات ملا محمد طاهر رسالهاى بر ردّ صوفيه بنام « الفوائد الدينية فى الردّ على الحكماء و الصوفية » از آثار وى بجاست « ص 240 » « معجم مؤلفى » و عجب است كه از ملا طاهر اشعار عرفانى نيز بجاى مانده است با آنكه از مخالفان جدّى عارفان و صوفيه بوده است . « 1 »
--> ( 1 ) - شناختى از ملا محمد طاهر شيرازى قمى -